Mình vừa ra đề kiểm tra 1 tiết chương Halogen. Đề hay lắm — ít nhất là theo mình nghĩ. Kết quả chấm bài: 70% học sinh đạt trên 7 điểm. Mình vui, cảm thấy phương pháp giảng dạy của mình đang đi đúng hướng.
Cho đến khi mình nhận ra một sự thật: các em chỉ nhớ. Các em không hiểu.
“Nguyên tử X có tính chất đặc trưng…” — tụi nó thuộc lòng dòng chữ trong sách giáo khoa và điền vào ô trống. Nhớ là xong. Không cần suy nghĩ. Không cần kết nối.
Cái cách mình kiểm tra vô tình đang dạy các em đi nhặt từng “dấu chấm” kiến thức rời rạc, thay vì học cách nối chúng lại với nhau thành một bức tranh.
Nối Các Chấm
Robotics lại là một câu chuyện hoàn toàn khác. Đem cái đề toán 30 giây tự động vào sân chơi, tụi nhỏ buộc phải kết nối. Tốc độ liên quan mật thiết đến lực đẩy. Quãng đường phụ thuộc vào thời gian. Đổi một biến số, toàn bộ hệ thống phải tính toán lại. Không có đường tắt nào, và không thể học vẹt để robot chạy đúng.
Rachel Lockett chia sẻ trên Lenny’s Podcast về kỹ thuật GROW trong huấn luyện (Coaching). Nguyên tắc quan trọng nhất: không bao giờ đưa ra đáp án trực tiếp. Nhiệm vụ của người thầy là đặt câu hỏi để người học tự tìm ra đường đi. “Khi nào nên huấn luyện, và khi nào chỉ cần bảo họ phải làm gì” — nghệ thuật dạy học nằm ở chỗ đó.
Bài kiểm tra giấy đo trí nhớ. Còn robot đo tư duy.
Giáo viên tốt giống như một người coach giỏi. Đừng đưa đáp án. Hãy đặt những câu hỏi để các em tự mình nối những dấu chấm lại với nhau.
Bài kiểm tra đo trí nhớ. Robot đo tư duy. Mình đang phải dạy cả hai — nhưng chỉ một cái thực sự dạy các em cách NGHĨ.
💡 Lấy cảm hứng từ: Rachel Lockett — GROW Technique & Coaching, Lenny’s Podcast
Trong lớp STEM của mình, mình ít khi đưa ra câu trả lời có sẵn. Mình luôn hỏi: “Em nghĩ sao? Thử đi rồi xem kết quả.” Dạy cách tự tìm đường khó hơn nhiều so với việc chỉ lối, nhưng đó là con đường duy nhất để các em thực sự phát triển.
